Leskovac – Spomen-obeležje u Arapovoj dolini
Bogdan Bogdanović, arhitekta
Borislav Zdravković, prof. Gimnazije u Leskovcu (autor stiha isklesanog na kamenu)
1973.
Nepokretno kulturno dobro, spomenik kulture, "Zakon o kulturnim dobrima" (Sl. glasnik RS br. 71/94)
Spomenik je u dobrom stanju, zelena površina je delimično sredjena, ima delova zaraslih u zelenilo. Pojedina slova na dva kamena sa stihom i posvetom su usled dotrajalosti teže vidljiva.
Centralni spomenik sastoji se od kamenih blokova različitih veličina, postavljenih jedni na druge u tri reda od najvećih ka najmanjim. Prvi red broji šest velikih kvadara, drugi red pet bloka približno kockastog oblika, i najviši treći red četiri bloka istog oblika kao prethodno pomenuti. Poređani su tako da aludiraju na stroj ljudi, žena i dece streljanih na tom mestu, što je dodatno naglašeno izdubljenim simbolima na kamenim blokovima. Sa leve i desne strane su na zemlju položena dva kamena bloka sa ispisanom posvetom i stihom: (desni) Proleti nas ptico i blistaj u plamenu, ti si usnuli san u našem kamenu.; (levo) Ovde su nemački fašisti streljali 500 rodoljuba među kojima 320 Roma, 11. decembra 1943. g.
U knjizi Ž. Stojanovć, H. Rakić, V. Trajković, Spomen-obeležja u opštini Leskovac, Narodni Muzej: Opštinski odbor SUBNOR-a, Leskovac 2007. navedeno je da pored centralnog spomenika postoji devet humki koje su oplemenjene zelenilom i da je svaka od njih obeležena sa po četiri kamena veličine 100x40x40 cm. Zatečeno stanje pokazuje da ispred centralnog spomenika postoji deo sa delimično uređenom vegetacijom, ali humke nisu vidljive, a kameni blokovi mahom su obrasli u zelenilo pa se ne mogu sa sigurnošću prebrojati.
Spomenik je svečano otkriven 11. decembra 1973. godine, a otkrivanje je upriličeno nastupom Kulturno-umetničkog društva Roma iz Niša.
- napomena: Na spomeniku je netačan podatak o broju streljanih – streljano je 293 Roma, 11 Jevreja i šest Srba.